“Na een overlijden mag je iemand vooral geen sterkte wensen.” Je hoort dat vaak tegenwoordig. Maar waarom eigenlijk? En wat zeg je dan wel?
Als we horen dat iemand is overleden, weten we vaak niet wat te zeggen. Vroeger zeiden we dan “gecondoleerd” of “innige deelneming”. Dat mag nog steeds. Met die woorden geef je erkenning aan wat er is gebeurd. Maar voor veel mensen voelt dit te afstandelijk. Te formeel.
Dus floepen we er vaak “sterkte” uit. Maar waarom eigenlijk? Waarom zou iemand die net een dierbare is verloren zich sterk moeten houden? Je gaat geen marathon lopen. We praten vaak over dood en ziekte in termen van strijd. Zouden we elkaar op zulke momenten niet beter zachtheid toewensen?
Zelf wens ik mensen liever “courage”. (Voor de Nederlanders: uitgesproken op z’n Frans.) Ik weet het, dat is ook mensen moed toewensen. Terwijl je misschien helemaal geen moed voelt. Maar gewoon de courage om je bed uit te komen, om een afscheid voor te bereiden, om te blijven ademen. Dat is ook al veel waard.
Vertelt iemand over een overlijden, reageer dan vanuit je hart. “Oh nee.” Of “wat erg”. Geef vervolgens erkenning: “Wat een verschrikkelijk nieuws”. Of: “Het spijt me om dat te horen.” Of: “Wat een ongelofelijke klap.” Komen die woorden niet onmiddellijk? Dan mag je dat benoemen. “Ik word er eventjes stil van” of “Amai, ik weet even niet wat ik moet zeggen.”
Kies woorden die voor jou goed voelen. En als het past, toon dan fysiek je medeleven. Door voorzichtig de hand van de ander aan te raken of door een dikke knuffel te geven. Vraag of dat oké is als je twijfelt.
Vervolgens kun je verschillende dingen doen. Je kan open vragen stellen waaruit een diepere belangstelling blijkt. Je kan praktische hulp aanbieden, bijvoorbeeld om pastasaus te komen brengen of op de kinderen te passen. Een algemeen “kan ik iets doen?” toont dat je er wil zijn, maar zorgt meestal niet voor veel respons. Je kan warme herinneringen delen. Maar dat kan allemaal ook wachten. Probeer er de aankondiging van het overlijden niet mee te verdringen.
En zeg je toch “sterkte”? Niets om je schuldig over te voelen. Een oprechte, warme wens is altijd beter dan onverschilligheid. Nog belangrijker dan je eerste reactie, is ook in de weken, maanden en jaren daarna belangstelling te blijven tonen.
Maakt dit iets bij je los? Ik ben hier.